Rzeszów usuwa sowiecki pomnik. Moskwa protestuje ostro

Rozbiórka sowieckiego obelisku w śródmieściu Rzeszowa stała się faktem. Na ogrodzonym placu Ofiar Getta pojawił się ciężki sprzęt, a ekipa wynajęta przez miasto rozpoczęła stopniowy demontaż Pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej. We wtorek 22 września zabezpieczono teren i wydobyto urnę z ziemią spod monumentu, a dzień później po kilku godzinach pracy opuszczono na ziemię zwieńczenie pomnika.

Operacja z figurą była najbardziej widowiskowym momentem pierwszego etapu. Rzeźbę kobiety osłoniętej sztandarem, trzymającej dziecko, opasano pasami, odkuto od granitowego cokołu młotami pneumatycznymi i zdjęto dźwigiem. Element waży 6,6 tony i wieńczył 8,5-metrowy obelisk stojący w tym miejscu od 1951 roku.

Czytaj teżJasionka: francuski nadzór popilnuje przebudowy pasa startowego

Moskwa mówi o świętokradztwie i żąda odtworzenia pomnika

Start prac natychmiast wywołał reakcję dyplomacji rosyjskiej. Ambasada Rosji w Polsce opublikowała komunikat, w którym zarzuciła Polsce złamanie dwustronnych ustaleń o ochronie miejsc pamięci i niepoinformowanie placówki o decyzji. Autorzy pisma nazwali demontaż świętokradczym krokiem.

W dalszej części oświadczenia padły jeszcze mocniejsze sformułowania o rzekomej barbarzyńskiej polityce polskich władz i zacieraniu pamięci o żołnierzach Armii Czerwonej. Ambasada wyraziła stanowczy protest i wezwała do natychmiastowego zatrzymania rozbiórki, przywrócenia monumentu do pierwotnego wyglądu oraz powstrzymania się od podobnych działań w przyszłości. Ap— title: “Rzeszów usuwa sowiecki pomnik. Moskwa protestuje ostro” description: “Rozbiórka sowieckiego pomnika w Rzeszowie wywołała ostry protest ambasady Rosji. Ciężka figura już zdjęta, prace potrwają do końca listopada.” lead: “W centrum Rzeszowa trwa rozbiórka Pomnika Wdzięczności Armii Radzieckiej na placu Ofiar Getta. W środę 23 września z 8,5-metrowego obelisku zdjęto ważącą 6,6 tony figurę kobiety z dzieckiem. Prace, które miasto wyceniło na blisko 156 tys. zł, wywołały natychmiastowy i ostry protest Ambasady Rosji.” key_points:

• “Z obelisku na placu Ofiar Getta w Rzeszowie zdjęto 23 września ważącą 6,6 tony figurę kobiety z dzieckiem.”
• “Ambasada Rosji nazwała rozbiórkę świętokradztwem i zażądała natychmiastowego przerwania prac.”
• “Demontaż za blisko 156 tys. zł ma zakończyć się do 30 listopada 2026 roku.”
• “Rzeźba trafi do Muzeum Techniki i Militariów, płaskorzeźby na cmentarz przy ul. Lwowskiej.” summary: “Na placu Ofiar Getta w Rzeszowie rozpoczęła się rozbiórka Pomnika Wdzięczności Armii Radzieckiej, ostatniego sowieckiego monumentu propagandowego na Podkarpaciu. Jako pierwszą zdemontowano 23 września ważącą 6,6 tony figurę kobiety z dzieckiem wieńczącą 8,5-metrowy obelisk. Decyzja miasta wywołała ostry protest Ambasady Rosji, która mówi o barbarzyńskiej polityce i żąda wstrzymania prac oraz odtworzenia pomnika. Rzeszowski ratusz nie komentuje rosyjskiego komunikatu i kontynuuje prace, które mają potrwać do 30 listopada i kosztować blisko 156 tys. zł. Zachowane fragmenty trafią do muzeum oraz na cmentarze przy ul. Lwowskiej i Pobitnie, a w miejscu monumentu pojawi się kostka brukowa bez nowego pomnika.” slug: “rzeszow-rozbiorka-sowieckiego-pomnika-protest-rosji” date: “2026-09-25T12:03:34+02:00” lang: “pl” category: “Samorząd” tags: [“Konrad Fijołek”, “Rada Miasta Rzeszowa”, “Plac Ofiar Getta”, “Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej”] source_url: “https://wiadomosci.wp.pl/rzeszow/rzeszow-rozsierdzil-rosje-barbarzynska-polityka-wladz-polskich-7332965857061120a” source_name: “WP Wiadomości” image_alt: “Dźwig przy rozbieranym sowieckim obelisku na placu Ofiar Getta w Rzeszowie” schema_type: “NewsArticle”

---

Rozbiórka sowieckiego obelisku w śródmieściu Rzeszowa stała się faktem. Na ogrodzonym placu Ofiar Getta pojawił się ciężki sprzęt, a ekipa wynajęta przez miasto rozpoczęła stopniowy demontaż Pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej. We wtorek 22 września zabezpieczono teren i wydobyto urnę z ziemią spod monumentu, a dzień później po kilku godzinach pracy opuszczono na ziemię zwieńczenie pomnika.

Operacja z figurą była najbardziej widowiskowym momentem pierwszego etapu. Rzeźbę kobiety osłoniętej sztandarem, trzymającej dziecko, opasano pasami, odkuto od granitowego cokołu młotami pneumatycznymi i zdjęto dźwigiem. Element waży 6,6 tony i wieńczył 8,5-metrowy obelisk stojący w tym miejscu od 1951 roku.

Moskwa mówi o świętokradztwie i żąda odtworzenia pomnika

Start prac natychmiast wywołał reakcję dyplomacji rosyjskiej. Ambasada Rosji w Polsce opublikowała komunikat, w którym zarzuciła Polsce złamanie dwustronnych ustaleń o ochronie miejsc pamięci i niepoinformowanie placówki o decyzji. Autorzy pisma nazwali demontaż świętokradczym krokiem.

W dalszej części oświadczenia padły jeszcze mocniejsze sformułowania o rzekomej barbarzyńskiej polityce polskich władz i zacieraniu pamięci o żołnierzach Armii Czerwonej. Ambasada wyraziła stanowczy protest i wezwała do natychmiastowego zatrzymania rozbiórki, przywrócenia monumentu do pierwotnego wyglądu oraz powstrzymania się od podobnych działań w przyszłości. Pismo skierowano do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz wojewody podkarpackiego.

– Z ubolewaniem po raz kolejny musimy stwierdzić: barbarzyńska polityka władz polskich, polegająca na niszczeniu wszystkiego, co stanowi świadectwo nieocenionego czynu żołnierzy i oficerów Armii Czerwonej w wyzwoleniu Polski spod okupacji nazistowskiej, jest kontynuowana w coraz szybszym tempie – czytamy w komunikacie ambasady, cytowanym przez lokalne portale.

Według relacji Rzeszów News, w rosyjskim piśmie przypomniano też datę wkroczenia Sowietów do Rzeszowa w sierpniu 1944 roku oraz straty sowieckie. Rzeszowski ratusz, poproszony o komentarz do tych żądań, odmówił odpowiedzi.

Rozbiórka do 30 listopada za blisko 156 tys. zł

Za demontaż odpowiada rzeszowska firma Trans-Pama, wyłoniona w miejskim zapytaniu ofertowym. Umowę podpisano 14 września, a wartość prac to blisko 156 tys. zł z budżetu miasta. Wykonawca ma czas do 30 listopada 2026 roku, przy czym zajmie się nie tylko samym monumentem, ale też uporządkowaniem terenu.

Jak przekazała rzeczniczka prezydenta miasta Marzena Kłeczek-Krawiec, monument nie jest burzony jednorazowo, lecz rozbierany fragmentami, tak by ocalić elementy o wartości artystycznej. Dlatego – jak tłumaczyła – realizacja zapowiedzi prezydenta Konrada Fijołka z 2022 roku trwała dłużej. Kolejnym etapem po zdjęciu figury ma być demontaż cokołu i płyt przytwierdzonych do ścian obelisku.

Co stanie się z figurą, płaskorzeźbami i urną z ziemią

Miasto podzieliło zachowane części pomnika między trzy miejsca. Monumentalna rzeźba z piaskowca trafi do Muzeum Techniki i Militariów przy ul. Królowej Marysieńki w Rzeszowie, w rejon schronu Marysieńka.

Płaskorzeźby z dolnej części postumentu, przedstawiające między innymi marszałka Iwana Koniewa i generała Karola Świerczewskiego, a także sceny batalistyczne, przysięgę na sztandar oraz postaci robotnika i chłopa, mają zostać przeniesione na cmentarz żołnierzy Armii Radzieckiej przy ul. Lwowskiej. Wcześniej wydobyta urna z ziemią z pól bitewnych i miejsc kaźni wraz z tablicą trafi do zbiorowej mogiły ofiar terroru na cmentarzu Pobitno. Pozostałe fragmenty konstrukcji zostaną skruszone i wywiezione.

W miejscu po monumencie nie stanie żaden nowy pomnik. Miasto ułoży tam kostkę brukową, wskazując na historię miejsca – plac jest dawnym cmentarzem żydowskim z XVII wieku, zniszczonym przez Niemców w 1942 roku.

Ostatni taki monument na Podkarpaciu znika po 75 latach

Likwidowany obelisk odsłonięto 6 listopada 1951 roku w rocznicę rewolucji październikowej. To ostatni sowiecki pomnik propagandowy na Podkarpaciu. W 2016 roku weszła w życie ustawa zakazująca propagowania komunizmu przez pomniki, a w 2018 roku Rada Miasta Rzeszowa zdecydowała o usunięciu obiektu z placu Ofiar Getta. Uchwała przez lata nie została wykonana.

Spór na linii miasto – Instytut Pamięci Narodowej dotyczył sposobu likwidacji. Instytut domagał się całkowitego zniszczenia symbolu sowieckiej propagandy i nie zgodził się na sfinansowanie przenoszenia jego części. Ratusz postawił na demontaż z zachowaniem rzeźb, finansowany w całości z budżetu Rzeszowa.

Źródła

• Rzeszów News — o proteście ambasady i przebiegu rozbiórki
• Polskie Radio Rzeszów — o etapach prac i kosztach demontażu
• Do Rzeczy — o treści komunikatu ambasady Rosji

Podsumowanie

Na placu Ofiar Getta w Rzeszowie rozpoczęła się rozbiórka Pomnika Wdzięczności Armii Radzieckiej, ostatniego sowieckiego monumentu propagandowego na Podkarpaciu. Jako pierwszą zdemontowano 23 września ważącą 6,6 tony figurę kobiety z dzieckiem wieńczącą 8,5-metrowy obelisk. Decyzja miasta wywołała ostry protest Ambasady Rosji, która mówi o barbarzyńskiej polityce i żąda wstrzymania prac oraz odtworzenia pomnika. Rzeszowski ratusz nie komentuje rosyjskiego komunikatu i kontynuuje prace, które mają potrwać do 30 listopada i kosztować blisko 156 tys. zł. Zachowane fragmenty trafią do muzeum oraz na cmentarze przy ul. Lwowskiej i Pobitnie, a w miejscu monumentu pojawi się kostka brukowa bez nowego pomnika.