Drzeworyt płazowski w Rzeszowie. Premiera matrycy św. Onufrego
Muzeum Etnograficzne im. Franciszka Kotuli w Rzeszowie otworzyło w czwartek wystawę „Józef Lewkowicz – w kręgu drzeworytu płazowskiego”. Ekspozycja przybliża unikatową tradycję z Płazowa w powiecie lubaczowskim oraz dorobek artysty z Nowego Sioła. Najważniejszym punktem wernisażu była premierowa prezentacja 16. odtworzonej matrycy ze św. Onufrym.
Muzeum Etnograficzne im. Franciszka Kotuli w Rzeszowie otworzyło w czwartek wystawę poświęconą jednej z najbardziej niezwykłych tradycji ludowych Podkarpacia. Wernisaż ekspozycji „Józef Lewkowicz – w kręgu drzeworytu płazowskiego” rozpoczął się 24 września 2026 roku o godz. 17:00 w gmachu przy Rynku 6.
Na wystawie zgromadzono odbitki zrekonstruowanych historycznych przedstawień oraz samodzielne prace Józefa Lewkowicza. To przekrojowe zestawienie pokazuje zarówno dawny kanon ikonograficzny, jak i współczesne rozwinięcie techniki przez żyjącego twórcę.
Czytaj teżNiż demograficzny pustoszy szkoły. Ekspert z Rzeszowa ostrzega16. matryca ze św. Onufrym pokazana po raz pierwszy
Centralnym punktem czwartkowego spotkania było premierowe odsłonięcie drzeworytu ze św. Onufrym. To szesnasta z kolei matryca odtworzona przez Lewkowicza w ramach wieloletniego odtwarzania spuścizny płazowskiej.
Artysta systematycznie rekonstruuje kolejne wizerunki, posługując się tradycyjnym rzemiosłem snycerskim. Każda nowa matryca powiększa zasób dostępnych odbitek i dokumentuje postęp prac nad przywracaniem pełnego zestawu dawnych przedstawień.
13 tabliczek i 22 wizerunki z Płazowa
Drzeworytem płazowskim nazywany jest zespół drewnianych form drukarskich pochodzących z Płazowa w powiecie lubaczowskim. Zabytek wiązany jest przede wszystkim z rodziną Kostrzyckich, a najstarsze matryce przypisywane są Maciejowi Kostrzyckiemu i datowane na XIX wiek.
Zachowany zbiór liczy 13 drewnianych tabliczek, z których część wycięto po obu stronach. Dzięki temu całość daje łącznie 22 matryce z przedstawieniami. Dominują sceny ze Starego Testamentu i Nowego Testamentu, wizerunki Maryi i Jezusa oraz święci Kościoła rzymskokatolickiego i greckokatolickiego.
Artysta z Nowego Sioła uratował zapomnianą technikę
Odtworzenia dawnych klocków podjął się Józef Lewkowicz, twórca ludowy pochodzący z Nowego Sioła. Jego praca przywróciła praktyczną umiejętność cięcia w drewnie, która bez tego wysiłku pozostałaby jedynie zapisem muzealnym.
Efekty działań doceniono na poziomie krajowym. W 2022 roku przedsięwzięcie pod nazwą „Reaktywacja i rozwój drzeworytu płazowskiego” wpisano do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a Lewkowicz został jednym z pierwszych depozytariuszy tej tradycji. W 2025 roku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznał mu odznakę honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.
Wystawa czynna do 15 listopada przy Rynku 6
Ekspozycja jest wspólnym przedsięwzięciem Muzeum Okręgowego w Rzeszowie i artysty, prezentowanym w oddziale etnograficznym. Wernisaż był otwarty dla publiczności bez biletów.
Osoby, które nie zdążyły na czwartkowe otwarcie, nadal mogą zobaczyć zabytek i nowe prace. Wystawa w budynku przy Rynku 6 potrwa od 24 września do 15 listopada 2026 roku.
Źródła
Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Rzeszowie.
Powiązane materiały
Rzeszowski naukowiec uczy dzieci higieny cyfrowej za darmo
Rzeszowski socjolog mediów dr Jarosław Kinal przygotował bezpłatną serię edukacyjną „Mój cyfrowy świat” o higienie cyfrowej i bezpieczeństwie w sieci. Sześć publikacji dla uczniów szkół podstawowych oraz rodziców wydało w 2026 roku Rzeszowskie Towarzystwo Naukowe. Wszystkie można pobrać bez opłat w otwartym dostępie.
4UniFest Reunion w Rzeszowie: Majki gwiazdą studenckiej nocy
W środę 14 października klub Grand Club w Rzeszowie zamieni się w strefę wspólnej zabawy studentów czterech największych uczelni miasta. Gwiazdą wieczoru 4UniFest Reunion będzie raper Majki, znany z przeboju „Pasek Gucci”. Impreza wystartuje o 22:00, a bilety są już w sprzedaży w trzech pulach cenowych.
87 lat od wybuchu wojny. Rzeszów oddał hołd obrońcom
W poniedziałek 1 września Rzeszów oddał hołd ofiarom i obrońcom sprzed 87 lat. Obchody wojewódzkie rozpoczęła msza święta w kościele garnizonowym, po której przedstawiciele władz, samorządu i służb mundurowych złożyli wieńce i wiązanki kwiatów pod tablicami pamiątkowymi na ścianie świątyni. Podczas uroczystości odczytano apel poległych, a żołnierze 21. Brygady Strzelców Podhalańskich oddali salwę honorową. W obchodach uczestniczył komendant wojewódzki policji nadinsp. Andrzej Patrzałek.
