Inicjatywa lokalna w Rzeszowie: nowe zasady współpracy z miastem

Żeby odmienić swoje osiedle, wystarczy dobry pomysł i gotowość do wspólnej pracy — taką możliwość otwierają przed Rzeszowianami nowe przepisy przyjęte przez Radę Miasta Rzeszowa. Podczas sesji 25 sierpnia 2026 roku radni jednogłośnie zatwierdzili uchwałę, która porządkuje zasady inicjatywy lokalnej, czyli współpracy mieszkańców z samorządem przy realizacji zadań publicznych.

Co daje mieszkańcom inicjatywa lokalna

Idea stojąca za mechanizmem jest prosta: mieszkańcy przychodzą z pomysłem i wkładają w jego realizację pracę społeczną, a miasto dorzuca to, czego sami nie byliby w stanie zapewnić — zasoby techniczne, wsparcie rzeczowe lub finansowe. Takie połączenie sprawdza się w Rzeszowie już dziś, o czym świadczą akcje sąsiedzkie, działania na rzecz ochrony środowiska czy Operacja Czysta Rzeka, w której wzięło udział ponad 130 mieszkańców.

Czytaj teżWiar podmywa drogę pod Przemyślem. Jest przetarg na ratunek

– Celem uchwały jest stworzenie jasnych i przejrzystych ram współpracy mieszkańców z miastem przy realizacji zadań publicznych. Chodzi o połączenie pomysłu i zaangażowania mieszkańców z możliwościami i zasobami miasta – tłumaczyła podczas obrad radna Katarzyna Maciejchowska, która przedstawiała projekt.

Podstawa prawna i zakres wniosków

Regulacja opiera się na ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, której przepisy (art. 19b–19h) dają mieszkańcom prawo do składania wniosków bezpośrednio albo za pośrednictwem organizacji pozarządowych. Wnioski mogą dotyczyć m.in. budowy, rozbudowy lub remontu dróg, kanalizacji i sieci wodociągowej oraz obiektów małej architektury, a także edukacji i oświaty, kultury fizycznej i turystyki, ochrony przyrody i zieleni miejskiej, porządku i bezpieczeństwa publicznego czy rewitalizacji.

Wkład wnioskodawców może mieć postać pracy społecznej, świadczeń pieniężnych albo rzeczowych. Miasto może z kolei przekazać na czas realizacji rzeczy konieczne do wykonania inicjatywy, a wraz z wnioskodawcą opracowuje harmonogram i kosztorys. Po pozytywnej ocenie wniosku zawierana jest umowa o wykonanie inicjatywy lokalnej.

Jak będzie wyglądać ocena wniosków

Nowe przepisy wprowadzają jednolite kryteria oceny. Pod uwagę brane będą m.in. potrzeba mieszkańców, znaczenie zadania dla społeczności, zaangażowanie ludzi, korzyści społeczne oraz trwałość rezultatów. Zgodnie z ustawą szczegółowe kryteria powinny uwzględniać przede wszystkim wkład pracy społecznej, a o celowości realizacji decyduje organ wykonawczy miasta.

Sesja z 25 sierpnia zapadnie w pamięć również z innego powodu. Jak opisywał serwis Rzeszów News, przy jednym z głosowanych punktów doszło do kuriozalnego zamieszania — radni najpierw oddali głos, a dopiero potem zorientowali się, co dokładnie uchwalili. Kwestia inicjatywy lokalnej nie należała jednak do spornych: po przedstawieniu projektu uchwała zyskała jednogłośne poparcie i obowiązuje od razu.

Pytania i odpowiedzi

Kto może złożyć wniosek o inicjatywę lokalną? Mieszkańcy Rzeszowa mogą złożyć wniosek samodzielnie albo za pośrednictwem organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Na czym polega wkład mieszkańców? Na pracy społecznej, świadczeniach pieniężnych lub rzeczowych. To właśnie ten wkład odróżnia inicjatywę lokalną od zwykłych wniosków o dofinansowanie.

Jakie zadania obejmuje inicjatywa? Ustawa wymienia m.in. remonty dróg i małej architektury, edukację, sport, turystykę, ochronę zieleni, porządek publiczny i rewitalizację.

Źródła

• Rzeszów News — Inicjatywa lokalna w Rzeszowie: nowe wsparcie dla mieszkańców
• LexLege — Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, rozdział 2a. Inicjatywa lokalna
• Miasto Tarnobrzeg — Inicjatywa lokalna: zasady współpracy i przykłady
• BIP Miasta Rzeszowa — Sesje Rady Miasta Rzeszowa: uchwały, protokoły, nagrania