Pręgierz i chłosta na rynku w dawnym Rzeszowie
Pręgierz stał na rynku w Rzeszowie, w pobliżu ratusza, a kary wykonywane przy nim miały być widoczne dla wszystkich mieszkańców. Według materiału Polskiego Radia Rzeszów, opublikowanego przez Onet, chłostę i publiczne upokorzenie stosowano wobec złodziei, oszustów i włóczęgów. Przykłady wyroków z XVII wieku pokazują, jak brutalny był dawny system karny w mieście.
Na rynku w Rzeszowie, w pobliżu ratusza, stał kiedyś kamienny słup z figurą na szczycie. Nazywano go pręgierzem albo słupem hańby. Według materiału Polskiego Radia Rzeszów, opublikowanego przez Onet, miał przypominać mieszkańcom, że prawo może dosięgnąć każdego, kto je złamie. Wcześniej mógł być drewniany, bo kary tego typu stosowano już w średniowieczu.
Kara jako widowisko
Skazanego przywiązywano albo przypinano przy pręgierzu w widocznym miejscu. Mieszkańcy mogli patrzeć, komentować i wyśmiewać, a czasem rzucać przedmiotami. Według tej samej relacji wybierano dni i godziny, w których na rynku było najwięcej ludzi, na przykład dzień targowy albo samo południe. Znaczenie miało także to, czy chłosta była wykonywana na ubranie, czy na gołą skórę.
Czytaj teżNie żyje siostra Anastazja. Autorka kulinarnych bestsellerówKat był urzędnikiem miejskim
Kat w dawnym Rzeszowie nie był przypadkową osobą. Był urzędnikiem miejskim, który musiał znać sposoby chłosty, wykonywania wyroków i stosowania tortur. Te ostatnie miały wymuszać przyznanie się do winy. Materiał podaje, że Sejm zakazał tortur dopiero w 1776 roku.
Za co karano przy pręgierzu
Przy pręgierzu karano nie tylko złodziei. Na kary narażone były także osoby określane jako „luźne”, czyli włóczędzy i ludzie bez stałego miejsca, pracy i przynależności do społeczności. Kary miały zmusić do pracy, wypędzić z miasta albo pokazać, że poza porządkiem nie ma miejsca. W źródłach przytaczanych przez materiał wymieniono wyrok z 1632 roku: gumiennik, skazany za oszustwo, został skazany na biczowanie i przypięcie do pręgierza. Inny przypadek dotyczył Łukasza Kwiatkowskiego z Malawy, który za kradzież zboża dworskiego otrzymał zamiast kary śmierci 300 plag co drugi dzień.
Rzeszów pod prawem magdeburskim
Rzeszów był miastem prywatnym, a jego podstawą prawną było prawo magdeburskie, nadane przez Kazimierza Wielkiego w 1354 roku. Według Wikipedii w ławie sądowej zasiadało siedmiu ławników z wójtem na czele, mianowanym przez właściciela miasta. Właścicielami miasta byli wówczas Ligęzowie, a później Lubomirscy. Sprawy mieszczan i chłopów rozpatrywał sąd ławniczo-wójtowski, a osoby wysoko urodzone mogły odwoływać się do Trybunału Koronnego.
Pręgierz znika z rynku
Pręgierz zniknął najprawdopodobniej na przełomie XVIII i XIX wieku. Wraz z nowymi kodeksami karnymi w czasach austriackich publiczne upokarzanie skazanych ustępowało karom więzienia. Zamiast kilku plag przy pręgierzu pojawiały się miesiące spędzone w zamknięciu. Jak podaje materiał, kara przestawała być widowiskiem i zaczynała oznaczać izolację od społeczeństwa.
Źródła
Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Rzeszowie.
Powiązane materiały
Rzeszów zatańczył bachatę dla dzieci. Charytatywny wieczór na Rynku i dachu Estrady
Tłumy rzeszowian i gości wzięły udział w niedzielnym charytatywnym wydarzeniu bachaty na Rynku i dachu Estrady Rzeszowskiej. Otwarta lekcja tańca, pokazy i licytacja pozwoliły połączyć pasję do bachaty z pomocą dla dzieciaków z Fundacji Iskierka. Organizatorzy zdecydowali, że cały dochód z licytacji i wydarzenia trafi na wsparcie podopiecznych fundacji.
4. Piwna Mila w Rzeszowie: niedziela, 14:00, Rynek
W niedzielę 4 października o **14:00** na **Rynku** w Rzeszowie wystartuje 4. edycja **Piwnej Mili**, towarzyskiego biegu na dystansie jednej mili, w którym uczestnicy na czterech punktach wypijają po piwie 0,3 l. Organizatorem jest **Fundacja Tri Sport**, a partnerem **Restauracja Stary Browar Rzeszowski**. Według organizatora w biegu może wystartować 250 osób, a zapisy zamknęły się 2 października o 23:59.
WSPiA rozpoczęła rok 2026/2027. Rektor mówi o „WSPiA 2.0”
**WSPiA Rzeszowska Szkoła Wyższa** zainaugurowała rok akademicki 2026/2027 w sobotę, 3 października 2026 r., w Auli Collegium Administrativum. Rektor **prof. Jerzy Posłuszny** ogłosił zakończenie wieloletniej reformy uczelni i nową nazwę roboczą „WSPiA 2.0”. Podczas uroczystości odebrał też Złoty Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej”, a w nowym roku studia rozpoczęło ponad 1200 osób.
